Projekt Grodu nad Słupią



KONCEPCJA ZAGOSPODAROWANIA TERENU
REKONSTRUKCJA XIV-WIECZNEGO FORTALICJUM
Rezydencja rycerska typu motte
(fr. motte, en. motte-and-bailey), rezydencja feudalna, nazywana w Polsce gródkiem stożkowatym - rodzaj obiektu mieszkalnego o cechach obronnych, forma przejściowa pomiędzy grodem, wieżą rycerską, dworem obronnym a zamkiem.
      Określenie gródek stożkowaty pochodzi od formy założenia w postaci nasypu ziemnego o kształcie ściętego stożka, wysokiego na ok. 3-5 metrów, o średnicy u podstawy do ok. 30 metrów. Wysokość nasypu zależała od naturalnych walorów obronnych miejsca w którym obiekt powstawał. Grody stożkowate były zazwyczaj otoczone rowem, który powstawał podczas wybierania ziemi, z której usypano stożek, lub też umiejscawiany był w widłach rzeki. Fortalicjum bywało również otaczane wałem ziemnym. Stoki wzniesienia mogły być oblepione gliną. Na szczycie umiejscowiona była drewniana lub kamienna wieża mieszkalno-obronna (w stosunku do założeń murowanych używa się zwykle określenia wieża rycerska lub donżon). Całość otoczona była palisadą. Do kopca przylegał często rodzaj podgrodzia, niekiedy otoczonego palisadą, nad którym górowała wieża.
      Obiekty tego typu budowane były w Europie od IX do XIV wieku, od połowy XIII wieku były budowane na terenie Polski, Czech i Austrii. W Polsce założenia w postaci kopców występują najczęściej na terenie Śląska i Małopolski, jak również i na obszarze centralnej i zachodniej Polski.
      W średniowieczu obiekty tego typu budowali zazwyczaj niżsi feudałowie, których nie stać było na wzniesienie zamków. W okresie nowożytnym na terenach ziem polskich pełniły one funkcje siedzib szlacheckich - forma gródka stożkowatego obecna była do XVIII wieku.
Powstanie grodu nad Słupią
      Gród stanowił niewielki ośrodek obronny, sięgający początków IX w. Ze względu na jego wczesne pochodzenie należy go uznać za jeden z ośrodków plemiennych obszaru dorzeczy Grabowej, Wieprzy, Słupi i Łupawy. Ze względu natomiast na jego niewielkie rozmiary, uważa się, że znaczenie zdobył dopiero w okresie wczesnofeudalnej państwowości sławieńskiej. Gród ten, znajdował się na prawym brzegu Słupi. Był usytuowany na wyspie utworzonej przez ramiona rzeki (dziś już nie istniejące), rozciągające się na wschód od jej dzisiejszego koryta. Było to miejsce o znaczeniu handlowym oraz strategicznym - przeprawa przez Słupię, na ważnym szlaku komunikacyjnym, łączącym Gdańsk z Szczecinem i Wolinem. Dzisiaj w miejscu dawnej przeprawy usytuowany jest kościół św. Ottona.
      Powierzchnia dawnego grodu zachowała się w postaci stożkowego wzniesienia o średnicy około 50 m. Wzniesienie te, jest w dniu dzisiejszym ograniczone ulicami: Partyzantów, Henryka Pobożnego i ulicą Kościelną. Sam gród otoczony był wałem ziemnym z drewnianymi balami, wzmacniany u podstawy przez konstrukcję kamienną. W trakcie prac ziemnych prowadzonych w różnym czasie na tym terenie, odkryto znaczne ilości różnego rodzaju zabytków. Np. czasie prac archeologicznych prowadzonych w 1966÷67 znaleziono wiele eksponatów ceramicznych, metalowych; żelazne gwoździe, wędzidło i nity, haczyk do łowienia ryb, groty strzał, noże żelazne, dłuto, a także gliniane przęśliki i fragment osełki. Dokładna analiza wszystkich znalezisk wykazała, że gród słupski należy datować na IX-XII w.
      Na północ od istniejącego grodu, po prawej stronie Słupi, istniała jeszcze wczesnośredniowieczna osada otwarta. Leżała ona w obrębie dzisiejszych ulic: Kaszubskiej, Kościuszki i Traugutta. Przy tej ostatniej ulicy, znaleziono zabytki ceramiczne, a także liczne ślady spalenizny (węgliki drzewne) i dużo ułamków kości zwierzęcych. W miejscu placu przy obecnym kościele Najświętszego Serca Jezusowego, kiedyś znajdował się, od dawna nieistniejący najstarszy słupski kościół - św. Piotra. W trakcie budowy w XIX obecnie istniejącego kościoła, odkryto kamienną płytę z wyobrażeniem pogańskiego bóstwa. Jest to pośredni dowód na celową lokalizację pierwszego, słupskiego kościoła w miejscu dawnego, pogańskiego kultu.
Bractwo Rycerskie Bogusława V